Ana Sayfa / 2021 Yılı Çalışmaları

1) GÜNEY AGORA SOKAĞI KAZI ÇALIŞMALARI

   Laodikeia, Helenistik Dönem’den itibaren hippodomik sistemde planlanmıştır. Antik kentte; Suriye Caddesi, Stadyum Caddesi, Efes Caddesi, Aphrodisias Caddesi ve Hierapolis Caddesi olmak üzere beş önemli ana cadde ile bunlardan ayrılan ve kesişen sokaklar yer alır. Kent planlamasında doğu-batı doğrultulu uzanan
(decumanus maximus) ve 900 m. uzunluğa sahip olan Suriye Caddesi, güneyde Caracalla Nymphaeumu ile kesişerek kuzey-güney yönlü uzanan (cardo maximus) Stadyum Caddesi’ne bağlanarak ayrılmıştır. Bu ana caddeye kentin en önemli yapılarından biri olan Stadyum’a ulaştığı için Stadyum Caddesi olarak adlandırılmıştır. Bu ana caddeden, Batı Tiyatrosu, Güney Hamamı-Gymnasium Kompleksi ve Efes Portikosu ile Efes Caddesi gibi kentin diğer önemli noktalarına ulaşım sağlanmaktadır. Stadyum Caddesi’nin güney sonunda Traian Nymphaeumu, Traian Nymphaeumu Meydanı ve Atriumlu Yönetici Binası yer almaktadır Bu meydana açılan ve doğu-batı yönünde uzanan ara sokak “Traian Nymphaeumu Meydanı Doğu Sokak” olarak adlandırılmıştır.  2017 yılında başlanan Traian Nymphaeumu Meydanı Doğu Sokaktaki çalışmaların amacı; 4,70 metre genişliğindeki sokağın kullanım evrelerini ve mevcut halini tespit etmek, bu sokağı kuzey-güney yönde bağlandığı ara sokakla birlikte kazarak kentin güneyinde yer alan Stadyuma ulaşacak yeni gezi güzergahı oluşturmaktır.
   2019 yılında TTK projesi olarak sunulan ve onaylanan stadyuma ulaşan yol aksının kazısının yapılması projesi kapsamında Traian Nymphaeumu Meydanı Doğu Sokak kazısı 95 m açılarak kazısı tamamlanmıştır. Çalışmalardaki ana amacın Stadyuma ulaşan yeni bir gezi güzergahı oluşturmak olmasından dolayı, kuzeye doğru devam eden bu aksta kazı çalışmalarına devam edilmesi kararlaştırılmıştır. Çalışmalar sonucunda Güney Agora’ya bağlanacak olan bu yol, “Güney Agora Sokağı” olarak adlandırılmıştır. 2019 yılı TTK projesi kapsamında yapılan çalışmalarda Güney Agora Sokağına açılan toplamda 7 adet mekân kapısı tespit edilmiştir. Birbirinden farklı genişliklere sahip bu kapılar, çoğunlukla dükkanlara ait girişler olmalıdır. Zira Stadyum ve Güney Agora’ya ulaşan bu sokak insan sirkülasyonu ve ticari açıdan önemli bir kavşak noktası konumundadır. Sokak tabanı üzerinde yürütülen çalışmalarda, kuzey başlangıç noktasından güneye doğru uzanan bir kanalizasyon sisteminin var olduğu görülmüştür.
Sokağın orijinal kullanımına ait olan bu kanal döşemesinin MS 494 depreminin etkisi ile yer yer çöküntüye uğradığı ve sonrasında üzerine sıkıştırılmış kireç harçlı sert zemin ile blokaj yapılarak taban seviyesinin sokak boyunca eşitlenmeye çalışıldığı anlaşılmıştır.
   2020 yılında Covid-19 salgını nedeniyle çalışılamayan Güney Agora Sokağında 2021 yılında tekrar çalışmalara başlanarak, Güney Agora ile Stadyum’a kadar ulaşan gezi güzergahı tam olarak açığa çıkartılabilecektir. Kazı çalışmalarının tamamlanması arkasından Stadyum Caddesi’nden ayrılan Doğu Sokağı ve Güney Agora, Güney Hamam Gymnasiumu ile stadyuma kadar ulaşan sokağın restorasyon çalışmalarının yapılması aşamasına geçilebilecektir. Projenin tamamlanmasıyla birlikte Laodikeia antik kentine gelen ziyaretçilerin gezebilecekleri ve önemli yapılara ulaşabilecekleri yeni bir gezi güzergahı hattı oluşturulacaktır. Bunun da hem il hem de ülke turizmine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

  


2) KUZEY (KUTSAL) AGORA

    Kuzey (Kutsal) Agora Batı Portik Mozaikli Alan

   2019 yılında TTK projesi olarak sunulan Kuzey (Kutsal) Agora, Batı Portik kuzey sonunda yer alan mozaikli mekânın (kilise) kazı ve mozaiklerin etrafına koruyucu bordür tamamlanması çalışmaları tamamlanmıştır. 2020 yılında TTK Projesi kapsamında mozaiklerin doğa koşullarından korunması ve ziyaretçilerin izleyebilmeleri için projesi kapsamında kırılmaz temperli cam alımı yapılmıştır.
   2021 yılında mozaiklerin üzerine yerleştirilecek çelik sistemin alınması ve 2020 yılında alınan kırılmaz camların bu sistem üzerine yerleştirilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca mozaiklerin tamamının sağlamlaştırma, kazılarda ortaya çıkartılan ve dağılmış şekilde ele geçen tesseraların (mozaik küpleri) orijinal yerlerine yerleştirilmeleri, tüm mozaikli alanın temizlik çalışmalarının yapılması programa alınmıştır. Mozaikli alanının iki tiyatro arasında konumlanan Kuzey (Kutsal) Agora, Batı Portik kuzey ucunda ana gezi güzergahı üzerinde olması sebebiyle alanın kente gelen ziyaretçilere gösterilmesi de hedef arasın
da yer almaktadır. Bu amaçla mozaikli alanın tanıtım levhaları hazırlanacak, ziyaretçiler için gezi bantları oluşturulacaktır. Bu sayede kente gelen ziyaretçiler için önemli bir çekim alanı daha ortaya çıkartılabilecektir.

   

     Kuzey (Kutsal) Agora Batı Portik Freskli Duvarı

   
   Kuzey (Kutsal) Agora Batı Portik’te Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nca onaylanan projesine uygun olarak Denizli YİKOB Emlak Vergisi Katkı Payı’ndan desteklenen restorasyon projesi 2018 yılı başında başlamış ve 2019 yılı dahil aralıksız olarak devam ederek 9 m yüksekliğinde ve 57 m uzunluğunda olan 9 sıralı yıkılan freskli blokların ayağa kaldırma işlemleri tamamlanmıştır. 2021 yılında Batı Portik’te traverten kesme bloklardan yapılan ve iç kısmı freskli olan duvarlarda halen geçici olarak yapılan üst örtü ile korunmaları sağlanmaktadır. 2021 yılında fresklerin sağlamlaştırılması ve yüzeylerinin temizlenerek koruma katmanlarının uygulanması çalışmalarının yapılmasına devam edilecektir.

  

     Kuzey (Kutsal) Agora Batı Portik Kuzey Aks Duvarı

  Batı portik Kuzey Bölümü restorasyon projesi Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararıyla onaylanmıştır. Söz konusu proje Denizli YİKOB Emlak Vergisi Katkı Payı’ndan 2020 yılında desteklenmiş olup 2021 yılında ayağa kaldırılan 5 adet sütunun yer aldığı portiğin arka duvarı sıralı olarak doğu yöne yıkılmıştır. Yıkılan bu duvarın iç kısmı tamamen fresklerle süslenmiştir. Aynı aksta güneybatı bölümde yer alan freskli duvarların 57 m.lik kısmı 2018-2019 yılında ayağa kaldırılmıştır. Batı portik 296 m uzunluğunda olup kuzey kısmında yer alan freskli duvar ve kapının projesine uygun olarak 2021 yılında ayağa kaldırılması planlanmıştır.


 

3) KİLİSELİ PERİSTYLLİ EV ÇALIŞMALARI

   2020 yılında apsisli doğu ve batı salonlarının taban restorasyonları ile doğu salona ait iç narteks ve salonun bir kısmının mermer duvar kaplamaları tamamlanmış, diğer taraftan batı apsisli salonun güneyinde yer alan tabanı opus sectile döşemeli odanın restorasyon ve konservasyonları ile peristylli avlunun güneydoğu köşesinde üst katlara geçişi sağlayan havuzlu mekânın taban döşemelerinin restorasyon ve konservasyonları tamamlanmıştır. Ayrıca mekanlara ait duvarlarda da derz dolgulama çalışmaları devam etmiştir. 2021 yılında çalışmaların sürdürüldüğü alanların tamamlanması, mekân duvarlarında düşen taşların yerlerine konarak restorasyonlarına devam edilmesi, mekanlara ait opus sectile ve opus sipicatum döşemelerin restorasyon ve konservasyonlarına devam edilmesi planlanmıştır. Kiliseli Peristylli Ev, Kuzey Tiyatrosuna bitişik planlanmış ve ziyaretçi açısından ana güzergahta yer almaktadır. Bu yönünle yapının 2021 yılında ziyarete açılması planlanmaktadır.

  



4) TRAIAN NYMPHAEUMU ÇALIŞMALARI

   2017 yılında Nympaeumda su haznesi alanında hassas kazı çalışmaları yapılarak, anıtsal çeşmenin kaide, başlık, arşitrav-friz, geison-sima ve alınlık bloklarının parçalarının birleştirilmesi yönünde gerekli olan tasnif çalışmaları yapılmıştır. 2019 yılında AutoCad ve 3D çalışmalarına başlanmış olup bu çalışmalarla tüm mimari bloklar taranarak orijinal yerlerine koyulması ve buna göre Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanan restorasyon projesinin yönlendirilmesi çalışmalarına başlanmıştır. 2020 yılında Traian Nymphaeumuna ait tüm mimari bloklar üç boyutlu olarak taranarak çizilmiş ve bunlar 3D çeşme tasarımı üzerine yerleştirilmiştir. Diğer taraftan anıtsal çeşmenin eksik olan granit sütunları sağlanarak alana getirilmiş ve ayrıca sütunların arkada duvara oturacak olan kısmındaki traverten bloklar da temin edilmiştir.
   2021 yılında anıtsal çeşmenin restorasyon çalışmalarına geçilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda öncelikle mevcut havuzu oluşturan traverten bloklarda gerekli olan sağlamlaştırma çalışmaları ile havuz duvarı üzerinde çok azı kalabilen meander süslemeli stylobat restore edilecektir. Parçalı olan stylobatlar, pantograf tekniği ile eksikleri tamamlanacak, eksik olanlar ise yeni özgün mermerden yapılacaktır. Arkasından ise kaideler, sütunlar ve tamamlanması planlanan üç alınlığın restorasyonu yapılacaktır.

 


5) BATI TİYATROSU ÇALIŞMALARI

   Kuzey (Kutsal) Agora’nın kuzeybatısında yer alan Batı Tiyatrosu; Hellenistik geleneğe göre doğal zemin oyularak yapılmış, kentin erken yerleşiminin bulunduğu yönde, öğleden sonra başlayan batı esintilerini alacak şekilde düzenlenmiştir. Tiyatroda 2004-2005 ve 2016 yıllarında kazı ve temizlik çalışmaları yapılmıştır. Batı Tiyatrosu için Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nda hazırlanan restorasyon projesi 2018 yılında onaylanmıştır. Batı Tiyatrosu’nda Ekim 2018 itibariyle çalışmalara başlanmış 2018 yılında Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA)’na Denizli Büyükşehir Belediyesiyle birlikte 24 ay süreli (2019-2020) bir proje hazırlanarak, bu kapsamda tekrar kazı, temizlik ve restorasyon çalışmalarına başlanmış olup Covid-19 pandemi salgını nedeniyle proje süresi 2021 yılını da kapsamaktadır.
     Batı Tiyatrosu 8 merdiven geçişi (klimakes) ile 9 kerkidese bölünmüş olup her iki analemma duvarının iç kısmında birer geçiş merdiveni yapılmıştır. Enine ortada tek diazoma ile iki caveaya bölünen yapıda, alt caveada (imma cavea) 25, üst caveada (summa cavea) 19 olmak üzere toplamda 44 oturma basamağı sırasının olduğu çalışmalarla netlik kazanmıştır.  Roma Dönemi sahne binası daha sonra yapılarak kuzey ve güney paradoslardan içeriye giriş sağlanmıştır. Kentin sur duvarlarıyla çevrilmesine bağlı olarak MS 5. yy başında sahne binası surun parçası olarak kullanıldığından, güney paradostan dışa çıkış kapatılmış ve basamaklar güney cavea sonundan iniş çıkışı sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. Sahne binasının tamamen sur olarak kullanılmasına bağlı olarak, Kuzey (Kutsal) Agora başta olmak üzere birçok yapıdan getirilen mimari bloklar ile doldurulmuştur. Sahne içi postskene locaları altında yer alan ve güney-kuzey yönünde uzanan koridora üç kapı ile geçilmektedir. Orkestradan gösterilerin yapıldığı sahne önüne çıkış (pulpitum) ise iki mermer merdiven basamağıyla sağlanmıştır. Orkestra içinde etrafında yay şeklinde yağmur sularını direne eden kanal yer alır. Tiyatroda yapılan kazı çalışmaları alt caveada yer alan oturma basamaklarının taş ocağı olarak kullanılmasına bağlı olarak çok fazla tahrip edildiğini ortaya koymuştur. Buna ilişkin olarak bol miktarda metal keskiler ele geçirilmiştir. Özellikle bazı oturma basamaklarının Osmanlı mezar taşı olarak yontulduğunu gösteren taslaklar bulunmuştur.
   Yapının sahne binasının (skene frons) cephesindeki mimari bezemeleri ile alt caveada yer alan oturma basamakları mermer, üst caveadakiler ise travertenden yapılmıştır. Tiyatronun cavea (theatron) çapı 85 m olup analemma duvarı ile birlikte bu çap 96.0 m’ye ulaşmakta, orkestra çapı ise 22.0 m’dir. Hellenistik Dönem’de MÖ 2. yy’da yapılan tiyatroda orkestra etrafına yarım daireyi oluşturacak şekilde şeref koltukları (proedria) sıralanmıştır. Roma İmparatorluk Dönemi’nde ise orkestra derinleştirilmiş ve orthostat blokları ile etrafı sınırlan­dırılarak koltuklar (proedria) ilk basamak boyunca sıralanmıştır. Bu düzenlemeyle derinleşen orkestra alanına giriş çıkış için merdiven geçişleriyle yapılmıştır. 
    Alanda yürütülen kazı ve restorasyon çalışmalarının yanı sıra, çizim ve modelleme çalışmaları da eş zamanlı olarak devam etmektedir. Sahne binasının cephe düzenlemesine ait mimari blokların modelleme ve üç boyutlu çizim işlemleri heyet üyesi restoratör ve mimar tarafından sürdürülmektedir. Batı Tiyatrosu kazı ve restorasyon çalışmalarına restorasyon çalışmalarına halen alt cavea, üst cavea, güneybatı analemma duvarı ve Batı Tiyatrosu Sur Duvarı (BT.SD) olmak üzere devam edilmektedir. 2021 yılı sezonunda Batı Tiyatrosu’nda kazı ve restorasyon çalışmalarına devam edilmesi planlanmış olup sezon sonunda sosyal etkinliklerde kullanılabilecek hale getirilmesi planlanmıştır. Batı Tiyatrosu’nun kazı ve restorasyonunun tamamlanarak ziyarete açılması bilimsel çalışmalar dışında, Ülkemizin turizm girdilerine de katkı sağlayacak niteliktedir.

 

  



6) ASOPOS KÖPRÜSÜ ÇALIŞMALARI

   Laodikeia Antik Kenti I. Derece Arkeolojik Sit sınırları içerisinde batıya uzanan antik dönem ana yol güzergahında Asopos (Gümüşçay) nehri üzerinde yer alan Roma Köprüsü; zaman içinde oluşan doğa tahribatlarına (sel, deprem, insan tahribatı) daha fazla maruz kalmaması için restorasyon projelerinin hazırlanması amacıyla çalışma programına eklenmiştir ve köprü ayaklarında proje hazırlanmasına yönelik 2020 yılı Eylül ayında 1 ay süren sondaj yapılmıştır. Roma Köprüsüne ait bloklar ve köprünün doğu-batı uzantıları ortaya çıkartılarak belgelenmiş ve buna göre restorasyon projelerinin hazırlanması aşamasına getirilmiştir.  Karayolları Genel Müdürlüğü, Tarihi Köprüler Daire Başkanlığı tarafından köprünün proje ihalesi yapılmış olup kazı ve restorasyonu ise yatırım programına alınmıştır. 2021 yılında projelerinin hazırlatılarak kazı ve restorasyon çalışmaları yapılması planlanmıştır. Projenin tamamlanması durumunda hem köprünün korunması, restorasyonunun yapılması, hem de gezi güzergahına dahil edilmesi sağlanmış olacaktır.

  



7) RESTORASYON VE KONSERVASYON ÇALIŞMALARI

   Laodikeia Antik Kenti’nde kazı ve restorasyonları tamamlanan ve devam eden alanlarda yıl boyunca periyodik bakım ve kontroller düzenli olarak yapılmaktadır. Ayrıca restorasyon laboratuvardaki kırık mermer, pişmiş toprak, cam, metal eserlerde restorasyon-konservasyon çalışmaları ile çizim çalışmaları yapılmaktadır.