Ana Sayfa / Güney Agora
Güney Agora Kuzey Portik Kazı Çalışmaları
Laodikeia kent planında Stadyum, Güney Hamam-Gymnasium Kompleksi ile Bouleuterion arasında konumlanan Güney Agora, 95,25x86,37 metre ölçülerinde, kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen planlı bir yapı kompleksidir. Bouleuterion ile olan doğrudan mimari ve organik bağlantısı, agoranın kentin sosyo-politik merkezlerinden biri olduğunu kanıtlamaktadır. 2024 yılında başlatılan kazı çalışmalarında ulaşılan postamentli sütun kaideleri, tamburlar ve nitelikli sütun başlıkları, yapının MS 1. yüzyılın son çeyreğinde, İmparator Domitianus Dönemi imar faaliyetleri kapsamında Dorik düzende anıtsal bir forma kavuşturulduğunu belgelemektedir.
2025 yılı kazı sezonunda "Geleceğe Miras Laodikeia Projesi" kapsamında Kuzey Portik’te yürütülen çalışmalarda, yapının evreleri ve mimari dokusu üzerine kapsamlı veriler elde edilmiştir. Kuzeybatı köşede, Arşiv Odası’nın doğu bitişiğinde yer alan ve Meclis Binası’nın güney analemma duvarı ile entegre edilen mekanlarda çalışılmıştır. Bu alanda açığa çıkarılan 6. ayağa ait süpürgelik (toichobat) ile duvarların alt seviyelerindeki kırmızı fresk ve beyaz sıva kalıntıları, mekânın iç dekorasyonu hakkında önemli veriler sunmakta olup sıkıştırılmış toprak taban ile bu birimdeki kazılar tamamlanmıştır.
Kuzeydoğu köşede sürdürülen çalışmalarda stylobat ve stereobat bloklarına ulaşılmış, orijinal zemin düzenlemesinin en iyi bu bölümde korunduğu saptanmıştır. Ayrıca batıya doğru devam eden aks üzerinde farklı tipte kaideler tespit edilmiş, kaideler arasındaki açıklıkların, Geç Antik Çağ’da çay taşı, traverten ve pişmiş toprak tuğla malzeme kullanılarak duvarlarla kapatıldığı ve portiğin mekanlara bölündüğü anlaşılmıştır. Ayrıca, Arşiv Odası ile aynı aksta yer alan 18 metre uzunluğundaki traverten arka duvarın, kentin geçirdiği yoğun depremler nedeniyle güneye doğru yıkıldığı saptanmıştır. Portiğin güneydoğu köşesinde, devşirme mermer ve traverten bloklarla inşa edilmiş Geç Dönem mekânı açığa çıkarılmıştır. Bu mekanlardan ele geçen seramik buluntular, alanın Türk Dönemi’nde yörükler tarafından kullanıldığını kanıtlamaktadır. 2025 kazı sezonu çalışmaları sonucunda stylobatın doğuya doğru yaptığı dönüş saptanarak, Kuzey Portik’in Doğu Portik ile olan mimari bağlantısı kesinleştirilmiştir.
 |  |  |
 |  |  |
 |  |  |
 |
Güney Agora Batı Portik Kazı Çalışmaları
2025 yılı kazı sezonunda Güney Agora Batı Portik’te "Geleceğe Miras Laodikeia Projesi" kapsamında yürütülen çalışmaların temel amacı, Kuzey Portik’in batıya doğru dönüşünü netleştirmek, portiğin mimari devamlılığını saptamak ve alanı restorasyon uygulamalarına hazır hale getirmektir. Laodikeia kent planında; güneydeki Stadyum ve Güney Hamam-Gymnasium Kompleksi ile kuzeydeki Meclis Binası (Bouleuterion) arasında stratejik bir konumda yer alan Güney Agora, söz konusu yapılarla doğrudan bağlantılıdır. Alanda yer alan postamentli sütun kaideleri, sütun tamburları, gösterişli sütun başlıkları, agoranın portikleri ile ilişkilidir ve yapıya mimari açıdan görkemli bir görünüm kazandırmaktadır. Portiklerde tespit edilen postamentli sütun kaideleri, tamburlar ve nitelikli başlıklar yapının anıtsal karakterini pekiştirirken; Bouleuterion’a açılan mimari kurgusu, Güney Agora’nın kentin siyasi ve sosyal yaşamındaki merkezi işlevine işaret etmektedir. Kuzey Portik’in kuzeybatı köşesinde ulaşılan mimari verilerin güneye doğru devam etmesi üzerine, bu bölüm "Batı Portik" olarak tanımlanmış ve kazı çalışmaları güney yönünde genişletilmiştir.
2024 sezonunda sadece torus bölümleri saptanan Attik-Ion tipi üç adet postamentli sütun kaidesi, 2025 yılı çalışmalarıyla tamamen açığa çıkarılmıştır. Kuzey Portik’te gözlemlenen mimariye uygun olarak, kaideler arasındaki boşlukların pişmiş toprak tuğla, traverten ve çay taşı kullanılarak örüldüğü ve kaidelerin bir duvar sırasına entegre edildiği tespit edilmiştir. Kazı sürecinde ayrıca, farklı dönemlere ve üsluplara tarihlenen çeşitli mimari bloklar ele geçirilmiştir.
Kaidelerin 4 m batısında, Batı Portik’in batı duvarı ortaya çıkarılmıştır. Bu duvarın güney bitiminde, mermer bir kapı eşiği saptanmış, eşikten sonraki kısmın ise temel seviyesinde korunduğu görülmüştür. Hava fotoğrafları ve arkeolojik veriler, bu duvarın 4 m batısında traverten bloklardan inşa edilmiş ve güneye doğru devam eden ikincil bir duvarın varlığını kanıtlamıştır. Elde edilen veriler ışığında Batı Portik’in, Kuzey Portik ile uyumlu şekilde 8 m genişliğinde tasarlandığı, çift sundurmalı ve kırma çatılı plana sahip olduğu anlaşılmaktadır. Batı Portik kazıları, açmanın güneybatısında sıkıştırılmış toprak zemine ulaşılmasıyla tamamlanmıştır.
 |  |  |
Güney Agora Güney Portik Sondajları
Güney Agora’nın mimari sınırlarının saptanması, portik düzenlemelerinin ayrıntılı verilerin elde edilmesi amacıyla, yapının güney kesimi ile Güney Hamam-Gymnasium Kompleksi’nin kuzeyinde kalan sahada sondaj çalışmaları yürütülmüştür. Gerçekleştirilen çalışmalarla, alanın mimari organizasyonu ve portik genişlikleri hakkında belirleyici arkeolojik veriler elde edilmiştir. Söz konusu sondaj verileri, Güney Agora’nın genel planıyla portiklerin yapısal ilişkisi netlik kazanmış; agoranın kuzey-güney ve doğu-batı akslarındaki kesin ölçüleri saptanabilmiştir. Bölgede batıdan doğuya doğru sıralanan üç ayrı çalışma birimi oluşturulmuş ve bu birimler Sondaj 1, Sondaj 2 ve Sondaj 3 olarak adlandırılmıştır.
 |
- SONDAJ 1
Güney Agora’nın güneybatı köşesindeki sondaj 1’de, kazı çalışmaları yürütülmüş ve bir mermer heykel kaidesi tespit edilmiştir. Bu kaidenin kuzey ve güney doğrultusunda, traverten, çay taşı ve pişmiş toprak tuğla malzemelerin kullanımıyla oluşturulmuş, kuzey-güney yönünde uzanan bir duvar belirlenmiştir. Duvarın Güney Agora’nın kuzey ve batı portiğinde de aynı düzende inşa edildiği gözlemlenmiş ve steorobata ulaşılmıştır. Ayrıca mermer kaidenin doğrudan steorobat üzerine konumlandığı anlaşılmış ve Steorobatın Güney Agora’nın kuzey ve batı portiklerinde de aynı kotta olduğu tespit edilmiştir. Ortaya çıkarılan kuzey-güney doğrultulu kaide ve duvar sırasının 8 metre batısında, Güney Agora Batı Portiğin batı duvarının mevcut olduğu tespit edilmiştir. Önceki çalışmalarda açığa çıkarılan Güney Agora Batı Portikteki postamentli kaidelerin 4 m batısındaki duvar ile kaidelerin 8 m batısındaki duvar, portiğin 8 m genişliğinde çift sundurmalı bir planla inşa edildiğine işaret etmektedir.
 |
- SONDAJ 2
Sondaj 1’in doğusunda yer alan sondaj 2’de, Güney Hamam-Gymnasion Kompleksi’nin kuzey duvarının 7 m kuzeyinde doğu-batı yönünde bir duvar tespit edilmiştir. Duvar, traverten kullanılarak inşa edilmiştir. Ayrıca, bu duvarın doğusundan kuzeye doğru uzanan traverten, çaytaşı ve pişmiş toprak tuğlayla örülmüş başka bir duvar belirlenmiştir.
 |
- SONDAJ 3
Sondaj 2’nin doğusunda Sondaj 3’teki çalışmalar sırasında, Güney Hamam-Gymnasion Kompleksi’nin kuzey duvarının 7 metre kuzeyinde bir adet mermer heykel kaidesi ortaya çıkarılmıştır. Kaidenin doğusunda, Güney Agora Güney Portik stylobatına ulaşılmıştır. Aynı kot seviyesinde, kaidenin batısında ise Sondaj 2’deki duvarla bağlantılı olduğu düşünülen ve doğu-batı yönünde uzanan bir duvar tespit edilmiştir. Batıya doğru devam ettiği gözlemlenen bu duvarın yanı sıra Güney Agora Güney Portik steorobatına ulaşılmıştır. Güney Agora Kuzey Portik ve Batı Portik'te yapılan kazı çalışmaları ve Güney Agora Güney Portik'te yapılan sondaj çalışmaları sonucunda, Kuzey ve Batı portiklerinin 8 m genişliğinde ve çift sundurmalı olarak düzenlendiği, Güney Hamam-Gymnasion Kompleksi’nin kuzeyine denk gelen Güney Portiğin ise 7 m genişliğinde olduğu belirlenmiştir.
 |