Ana Sayfa / Meclis Binası (Bouleuterion)
Geleceğe Miras Laodikeia Projesi kapsamında 2024-2025 yıllarında kazı ve temizlik çalışmaları tamamlanan Bouleuterion (Meclis Binası), kentin güneyinde ve Güney Agora'nın kuzey bitişiğinde yer alan, İmparator Augustus Dönemi’nden (MÖ 27-MS 14) MS 7. yüzyılın başlarına kadar uzanan geniş bir kullanım evresine sahip Greko-Romen tarzı bir yapıdır. Topografyaya uygun şekilde oyularak tamamen mermerden inşa edilen yapının, analemma duvarıyla birlikte çapı 38,92x27,56 m, cavea çapı 34,59 m ve orkestra çapı 9,68 m olarak ölçülmüştür. Altıgen (hexagonal) planlı analemma duvarı 1,68 ile 1,75 m aralığında değişen genişliğe sahiptir ve inşasında orijinal pahlı kesme traverten bloklarla birlikte geç dönem düzenlemelerine ait devşirme mermer bloklar bir arada kullanılmıştır. Yapının oturma alanı olan cavea, doğu ve batı uçlarında birer, aralarda ise iki tane olmak üzere toplam 4 klimakes (merdiven geçişi) ile 3 kerkidese (oturma dilimi) ayrılmış durumdadır. Üst caveada 9, alt caveada ise 8 oturma sırası bulunmakta olup, üst caveanın alt bölüme kıyasla daha yoğun bir tahribata uğradığı ve alttaki opus caementicium blokajın doğal etkenlerle açığa çıktığı tespit edilmiştir. Cavea bölümünde, doğu ve batı paradosu diazomaya bağlayan birinci ve üçüncü kerkideslerin altında konumlanmış "L" planlı ve tuğla tonoz örtülü iki simetrik koridor gün yüzüne çıkarılmıştır. Doğu koridorunda diazomaya geçişi sağlayan dokuz traverten basamaklı merdivenin ilk basamağında devşirme bloklarla oluşturulmuş ve yapının son kullanım evresinde işlevini yitirmesiyle yapıldığı düşünülen bir mezar düzenlemesi tespit edilmiştir. Batı koridorunda ise kuzey-güney doğrultulu tonozun opus caementicium tekniğiyle yapılmış harcındaki çatlaklar nedeniyle restorasyonla güçlendirilmesi planlanmıştır. Diazomadan üst caveaya geçişi sağlayan, beş adet geçiş merdiveni açığa çıkarılmıştır; bunlardan en sağlam olanı üçüncü kerkidesin merkezinde yer alıp yedi basamak (krepis) ile üst caveaya ulaşımı sağlamaktadır. Diazomanın zemininde doğu ve batı uçlarda mermer plakalar korunabilmişken, merkezde yalnızca harç yatak izleri görülmektedir. Alt caveada yer alan ve ön yüzlerinde içbükey profil bulunan üç farklı tip basamaktan "L" profilli arkalıklı olanların arkalık bölümü, diazomanın güney korkuluk duvarı işlevini üstlenmiştir. Oturma basamaklarının birçoğunun üzerinde Aelia Puplia, Cornutus, Antonius, Ilias, Artemidoros ve Basileus gibi yöneticiler ile Boule, Demos ve Gerusia üyelerinin adlarını içeren Grekçe yazıtlar bulunmaktadır.
Meclis Binasının sahne bölümünde doğu-batı yönlü sıralanan, aralarında beş adet kemer açıklığı bulunan altı adet büyük boyutlu dikdörtgen formlu traverten ayak açığa çıkarılmıştır. Beşinci ve altıncı ayaklar arasındaki üç basamaklı kapı açıklığının, Güney Agora’nın kuzey portiğinden doğrudan batı paradosa açıldığı ve ahşap yuvalarından kapının dışa doğru açılıp kapandığı belirlenmiştir. Sahne binasının güneyinde opus spicatium zemin döşemesine sahip, karşılıklı oturma basamakları barındıran ve bekleme salonu işlevi gördüğü anlaşılan "Güney Geçiş Koridoru" saptanmıştır. Bu tüp tonozlu koridor içerisinde mermer bir Hermes heykel başı bulunmuş; koridorun batı ucunda ise son kullanım evresinde depolama amacıyla eklendiği düşünülen iki nişli küçük bir mekân açığa çıkarılmıştır. Sahnenin ön cephesinin bütünüyle mermer kaplama ile düzenlendiği, in-situ mermer duvar plakaları, toichobat ve harç tabakalarından anlaşılmaktadır. Sahne duvarlarında, Güney Geçiş Koridoru’ndan yapının içini görmeyi sağlayan kare formlu dört adet delik ile sahne tabanında Geç Antik Çağ’a tarihlenen "Margarita" ve "Smyrnalı Palatinos" isimli Grekçe yazıtlar tespit edilmiştir. İkinci traverten ayağın kuzeyinde bulunan ve İmparator Augustus ile Demosa ithaf edilen yazıtlı mermer kapı lentosu, yapının Augustus Dönemi’ne tarihlenmesini kesinleştirmiştir.
Sahnedeki üçüncü ve dördüncü traverten ayakların kuzeyinde orkestraya doğru yıkılmış iki adet altar (bomos) açığa çıkarılmıştır. Üçüncü ayak önündeki çelenk kabartmalı altarda Grekçe "Titus Nonius Aquilinus Burada Yakıldı" ibaresi yer alırken, dördüncü ayak önündeki altarda ise Augustus’un doğum günü ile başlayan, Claudiuslar Dönemi’ne (MÖ 27-MS 68) ait 12 aylık bir takvim bulunmaktadır. Orkestra tabanının büyük boyutlu mermer döşemelerle kaplandığı ve üzerinde drenaj sistemine dair bir bulgu olmaması nedeniyle yapının üzerinin ahşap bir çatı sistemiyle örtülü olduğu sonucuna varılmıştır.
Orkestra bölümünde; aslanların boğa başlarına saldırdığı figürlü paye başlıkları, klasistik tarzda kabak, yunus balığı ve haşhaş motifleriyle bezenmiş konsollu geison-sima blokları ve üç faskiyali arşitravlar gibi yapının zengin mimari cephesine ait pek çok hareketli eleman bulunmuştur. Ayrıca tabanda, orthostatlar üzerindeki ahşap hatıl yuvalarıyla bağlantılı olduğu düşünülen ve orkestra altına doğru derinleşen iki adet boşluk tespit edilmiştir.
Yapının MS 400'lerde Laodikeia’nın Frigya Pacatiana’nın başkenti olmasıyla yargı merkezi işlevini üstlendiği arkeolojik verilerle kanıtlanmıştır. Alt caveanın birinci basamağında, içinde kurşun kalıntıları barındıran on adet düzenli hatıl yuvası tespit edilmiş olup, bu sistemin duruşmalar için oluşturulan bir kafes sistemine ait olduğu düşünülmektedir. İkinci kerkidesin merkezindeki "U" şeklindeki girintide bulunan, gövdesi MS 2. yüzyıl stiline sahip ancak portre başı MS 5. yüzyıla tarihlenen Oturan Yönetici Heykelinin, kura ile atanan Conventus Valilerinin değişimine paralel olarak başı değiştirilmek suretiyle kullanıldığı saptanmıştır. 3. Kerkides hizasında bulunan kapı eşiğinin kuzeyinde 2 parça olarak açığa çıkarılan mermer yazıtlı lento parçaları bulunmuş ve "Antipatros" döneminde (MS 5. yüzyıl) yapının onarım yapıldığını belgeleyen, bu onarımın yargı merkezine dönüşüm süreciyle bağlantılı olduğu da değerlendirilmiştir. Yaklaşık 500-600 kişi kapasiteli olan, mimarisiyle odeion olarak da kullanıldığı anlaşılan bu ünik yapı, kentin terk edilmesinin ardından taş ocağına dönüşmüş ve cavea blokları Osmanlı Dönemi sarıklı mezar taşlarının yapımında hammadde olarak kullanılmıştır.
Meclis Binası Kuzey Koridoru; Meclis Binası’nın kuzey analemma duvarı üzerinde yapılan kazı çalışmalarında, kuzey analemma duvarı ile paralellik gösteren traverten, tuğla ve çay taşı kullanılarak örülmüş bir duvar tespit edilmiştir. Bu iki duvar arasında Yuvarlak Planlı Yapı, Meclis Binası ve Güney Agora Sokağı arasındaki geçişi sağlayan doğu-batı yönlü koridor hattı açığa çıkarılmıştır. Bu koridor, Yuvarlak Planlı Yapı’dan başlayarak Güney Agora Sokağı’nda son bulmaktadır. Yapılan çalışmalarda koridorun tabanının doğudan batıya doğru yükselerek devam ettiği ve traverten taban döşemelerinin altında doğu-batı yönlü uzanan bir kanalizasyon sistemi bulunduğu tespit edilmiştir. Kanalizasyon sistemi, koridor içerisinden Yuvarlak Planlı Yapı’nın güney bölümüne doğru devam ederek yapının doğusunda bulunan cadde kanalizasyonuna bağlandığı düşünülmektedir. Ayrıca koridor içerisinde yapılan kazı çalışmalarında, koridorun kuzey duvarının doğudan batıya doğru 13,50 m’sinde, tuğla ve harç kullanılarak kapatılan bir kanal açığa çıkartılmıştır. Kuzey duvarının içerisinde bulunan kanal açıklığı, koridor taban seviyesinde yer almaktadır. Söz konusu kanal, kuzey duvarının içerisinden aşağıya doğru devam ederek koridorun kanalizasyon sistemine bağlanmış olup bu kanal yağmur suyu tahliyesi için kullanılmış olmalıdır. Meclis Binası Kuzey Koridor içerisinde koridorun batısında, duvar, sütun tamburu, başlık ve traverten ayak kullanılarak yapılmış bir düzenleme açığa çıkartılmıştır.
